Verse-29-30
अध्याय 4 — ज्ञान कर्म संन्यास योग
श्लोक 29-30
🕉 मूल संस्कृत श्लोक
अपाने जुह्वति प्राणं प्राणेऽपानं तथापरे ।
प्राणापानगती रुद्ध्वा प्राणायामपरायणाः ॥29॥
अपरे नियताहाराः प्राणान्प्राणेषु जुह्वति ।
सर्वेऽप्येते यज्ञविदो यज्ञक्षपितकल्मषाः ॥30॥
🕉 हिन्दी अनुवाद
📜 अनुवाद
हिन्दी
nwljs fdrus gh ;ksxhtu viku ok;q esa izk.kok;q dk gou djrs gSa] oSls gh vU; ;ksxhtu izk.kok;q esa viku ok;q dk gou djrs gSa rFkk vU; fdrus gh fu;fer vkgkj djus okys izk.kk;ke ijk;.k iq#"k izk.k vkSj viku dh xfr dks jksd dj izk.kksa dks izk.kksa esa gh gou fd;k djrs gSaA ;s lHkh lk/kd ;Kksa }kjk ikiksa dk uk'k djus okys vkSj ;K dks tkuus okys gSaA
izk.kk;ke Hkkjrh; oSfnd lukru ;ksx ijEijk dh ,d fnO;rk gSA blls ukM+h 'kks/ku gksrk gSA LokLF;o/kZu gksrk gSA leLr 'kkjhfjd fo—fr;k¡ izk.k vkSj viku ok;q ds vlUrqfyr gksus ls gh izkjEHk gksrh gSaA izk.kk;ke 'kjhj dh ulksa&ukfM+;ksa esa lapfjr ok;q dks lUrqfyr djrk gSA 'kjhj LoLFk gksxk rc gh lk/ku Hkh gks tk;sxk& ^'kjhjek|a [kyq /keZlk/kue~A* ysfdu dsoy 'kjhj rd lhfer ugha izk.kk;keA ;ksx lk/kuk dk lksiku Hkh gSA izk.kk;ke djrs gq, LokHkkfod gh ,dkxzrk ykHk feyrk gSA tks ÅtkZ bfUæ;&fo"k;ksa ds ek/;e ls {kh.k gksrh gS] og Å/oZxkeh gksdj eukscy] vkRecy] vkRefo'okl c<+krh vuqHko gksrh gSA
igys ckgj dh ok;q dks ckb± ukfldk ds }kjk Hkhrj ys tkuk iwjd izk.kk;ke gS] fQj vUnj gh 'oklksa dh xfr dks jksd ysuk dqEHkd izk.kk;ke vkSj mlds i'pkr~ nkb± ukfldk ls vUnj dh ok;q dks ckgj fudkyuk ;g jspd izk.kk;ke gSA ;gk¡ izk.kk;ke ds eq[; ;gh rhu izdkj dgs x;s gSaA ckgj ls ok;q Hkhrj izk.k dk viku esa fQj jksduk vkSj rc Hkhrj ls ok;q ckgj viuk dk izk.k esa gou gSA izk.kk;ke ijk;.k ;ksxh ds fy;s fu;fer vkgkj dks Hkh ;K dh Js.kh esa fy;k x;k gSA vkgkj fu;fer gks] la;fer gks vkSj lkfÙod gks] ;g vko';d gSA vkgkj esa vfu;ferrk cgqr vf/kd [kkuk ;k fcYdqy Hkw[ks jguk& nksuksa ;ksx esa ck/kd gSaA ¼6@16½&
gou izk.k dk djrs viku esa]
oSls gh viku dk izk.k esaA
izk.kk;ke dk djrs ;K gSa dbZ]
xfr jksd ysrs gSa os izk.k dhAA
dbZ nwljs fu;fer vkgkj ls]
djsa gou izk.kksa dk gh izk.k esaA
ftuds HkLe iki ;K ls gq,]
lHkh tkuus okys gSa ;K osAA
;KkFkZ deZ ds }kjk lEiw.kZ deZ lekIr gks tkrs gSa] ,slh izsj.kk ¼4@23½ ds lkFk gh ¼4@26½ osa 'yksd ls ;K dk ;g izdj.k Jh Hkxoku~ us izkjEHk fd;k vkSj ;gk¡ bl izdj.k dh lEiUurk esa iqu% QyJqfr& ;K{kfirdYe"kk% ;K ls leLr iki u’V gks tkrs gSaA ysfdu fduds&^;KfonksA* tks ;K ds rÙo dks tkurs gSa vFkkZr~ ;K dks fu"dke Hkko ls lk/kuk cukdj lEiUu djrs gSaA ldke Hkko ls ykSfdd Qy izkfIr gsrq fd;k x;k dksbZ Hkh ;K Qy rks nsxk ysfdu ykSfdd ghA mlls ikiksa dk nX/k gksuk] deZcU/ku dk lekIr gksuk lEHko ughaA
;K thou esa vko';drk rks gS ghA ;K djus dk ykHk D;k gS vkSj D;k u djus ls D;k gkfu& rLohj ds nksuksa i{k ,d gh 'yksd esa&